Raty równe i malejące, jaki wywierają wpływ na koszty kredytu?
akredo.plKredytyKoszty kredytuRaty równe i malejące, jaki wywierają wpływ na koszty kredytu?

Raty równe i malejące, jaki wywierają wpływ na koszty kredytu?

Decydując się na kredyt w banku, masz możliwość wyboru formy płatności. Większość kredytów udzielana jest na raty równe, istnieje jednak możliwość zaciągnięcia kredytu o ratach malejących. Wyjaśniamy dlaczego bardziej się one opłacają oraz co musisz zrobić, aby móc z nich skorzystać.

Dominika Górska
Dominika Górska, 25.11.2022 r

Raty mogą również przyjąć różną formę. Banki oferują raty:

  • Równe, czyli stałe lub annuitetowe, w przypadku których suma do spłaty jest podzielona równo przez cały okres kredytowania.
  • Malejące, w przypadku których początkowe raty są wyższe, aby późniejsze były łatwiejsze w spłacie.
  • Balonowe, które są niskie przez większość okresu spłaty, aż do ostatniej raty, zawierającej lwią część kosztów. Opisaliśmy ten mechanizm w oddzielnym artykule.
  • Rosnące, w których każda kolejna rata jest droższa, co ułatwia spłatę w początkowym okresie kredytowania.

Czym jest rata kredytu?

Ratą kredytu nazywamy pojedynczą część zobowiązania, jaką spłaca kredytobiorca. Zwykle kredyt spłaca się przez raty comiesięczne, złożone z części kapitałowej i odsetkowej. Rata kapitałowa jest określoną ceną kwoty pożyczonej w ramach kredytu, którą zwracamy do banku. Rata odsetkowa wynika z oprocentowania kredytu, a często również rozłożonej na raty prowizji. Stanowi ona zarobek banku za udzielony kredyt.

Od czego zależy wysokość raty kredytu?

Wysokość raty kredytu zależy od pożyczonej sumy, oprocentowania, oraz dodatkowych opłat. Koszt miesięcznej raty uzależniony jest od:

  • Kwoty Kredytu, czyli sumy pożyczonych pieniędzy.
  • Okresu kredytowania, czyli ilości miesięcznych lub tygodniowych rat.
  • Rodzaju rat, które opisaliśmy powyżej.
  • Wysokości stóp procentowych, na podstawie których określane jest oprocentowanie kredytu.
  • Prowizja od udzielenia pożyczki, będąca dodatkową opłatą, którą możemy spłacić natychmiast po podpisaniu umowy, bądź jako część rat.
  • Opłat za ubezpieczenie kredytu, jeżeli jest ono warunkiem umowy.

Czym są raty malejące?

Raty malejące są rozwiązaniem kredytowym, w którym kredytobiorca spłaca lwią część kosztów odsetkowych we wczesnych ratach kredytu. Dzięki temu raty są niższe w późniejszych terminach spłaty.

Zwiększone koszta wczesnych rat dotyczą tylko części odsetkowej, koszt kapitałowy każdej raty pozostaje ten sam. Metoda ta nie wpływa więc na ilość rat, a wyłącznie na ich wysokość.

Banki patrzą na to rozwiązanie mniej przychylnie, niż na płatności rat stałych. Ponieważ koszt zobowiązania jest wyższy w początkowych miesiącach, kredytobiorca musi posiadać większą zdolność kredytową, aby móc je obsłużyć. Problem ten zanika z czasem kredytowania, jednak zwiększa on ryzyko z jakim musi liczyć się bank.

Jak oblicza się raty malejące?

Raty malejące wylicza się, dodając stałą wartość niezmiennych rat kapitałowych do wysokości części odsetkowej raty dla danego miesiąca. Wygląda to następująco:

Rk = N / n
Ro = r / 12 * Ns lub Rs = r / 12 * [N - Rk * (nr - 1)]
R = Rk + Ro

Gdzie:

  • Rk - będzie stanowić wysokość raty kapitałowej. Wystarczy ją obliczyć raz.
  • N - to pożyczona kwota kredytu.
  • n - odpowiada liczbie rat kredytu za cały okres kredytowania.
  • Ro - będzie stanowić sumę raty odsetkowej na dany okres.
  • r - to oprocentowanie kredytu w skali roku. Dzielimy je przez dwanaście, aby uzyskać wartość oprocentowania na dany miesiąc.
  • Ns - oznacza część pożyczonej sumy, którą dalej należy spłacić. W drugiej wersji wzoru pokazujemy jak ją obliczyć, jeżeli nie jest nam znana.
  • nr - numer raty, którą chcemy obliczyć
  • R - będzie stanowić wartość raty na dany miesiąc.

W przykładzie dla kredytu hipotecznego na 300 000 zł z oprocentowaniem 7,5% na okres 30 lat, czyli 360 miesięcy, obliczenia będą wyglądały następująco:

Rata kapitałowa:

Rk = 300000 / 360 = 833,33

Rata odsetkowa:

Ro = 0,075 / 12 * 300000 = 0,00625 * 300000 = 1875

Rata w pierwszym miesiącu:

R = 833,33 zł + 1875 zł = 2708,33 zł

Teraz obliczymy ostatnią ratę dla tego samego kredytu. Ratę kapitałową już znamy, będzie ona taka sama przez cały okres kredytowania. Załóżmy jednak, że nie wiemy jaka część kredytu pozostała do spłaty. Wobec tego posłużymy się drugą wersją wzoru na ratę odsetkową:

Ro = 0,075 / 12 * [300000 - 833,33 * (360 - 1)]

Ro = 0,00625 * [300000 - 299165,47]

Ro = 0,00625 * 834,53

Ro = 5,21

Wobec tego ostatnia rata kapitałowa wyniesie:

R = 833,33 zł + 5,21 zł = 838,54 zł

Ta metoda obliczeń nie uwzględnia prowizji, ubezpieczenia ani innych, dodatkowych kosztów które mogą wynikać z warunków umowy. Jeżeli takie występują, należy je dodać do wyniku. W internecie dostępne są również kalkulatory rat kredytowych, które mogą obliczyć pełen harmonogram spłat za nas.

Na czym polegają raty stałe?

W odróżnieniu od rat malejących, raty równe mają tę samą wysokość przez cały okres kredytowania. W ich przypadku sumę kosztów oprocentowania rozkłada się po równo na ilość rat. Tak samo, jak robi się to z kosztem kapitałowym w obu formach płatności.

Jest to najpopularniejsze rozwiązanie z uwagi na jego prostotę w obsłudze. Banki chętniej go udzielają, ponieważ ponoszą mniejsze ryzyko kredytowe w początkowym okresie kredytowania. Ponieważ miesięczny koszt zobowiązania jest niższy, łatwiej uzyskać pożyczkę na wyższą kwotę przy płatności na raty stałe.

Jak oblicza się raty równe?

W odróżnieniu od malejącej, rata równa wymaga tylko jednego obliczenia, którego możemy dokonać z następującego wzoru:

R = N * [(r / k * (1 + r / k) ^ n)) / (1 + r / k) ^ n - 1)]

Gdzie:

  • R - będzie stanowić ratę kredytu.
  • N - odpowiada kwocie kredytu.
  • r - to oprocentowanie kredytu w skali roku.
  • k - to liczba rat spłacanych w ciągu roku. Przykładowo, stanowi 12 dla opłat miesięcznych, 1 dla opłat rocznych.
  • n - to liczba rat kredytu w pełnym okresie kredytowania.

Tak jak poprzednio, wzór ten nie uwzględnia dodatkowych opłat. Przykładowo, jeżeli spłacamy prowizję w ratach, należy ją podzielić przez ich ilość i dodać do wyniku.

Raty równe czy malejące a zmiana stóp procentowych

Zmiany stóp procentowych najbardziej odbijają się na koszcie zobowiązania kredytowego. Żyjąc w okresie, gdy stopy procentowe są niskie, warto zdecydować się na raty malejące. Pozwoli nam to wywiązać się z dużej części zobowiązania przed ich ewentualnym wzrostem, więc zmiana polityki pieniężnej nie uderzy w nas tak bardzo, jak przy stałych ratach kredytu.

Jeżeli oprocentowanie jest już wysokie, a tym bardziej, jeżeli regularnie wzrasta, kredyt ze stałą ratą sprawi, że koszty będą bardziej przewidywalne i łatwiejsze w obsłudze. Biorąc kredyt z ratą malejącą, zawsze stajemy przed pewnym ryzykiem. Jeżeli rata wzrośnie, spłacając większą część odsetek wcześniej, zaoszczędzimy względem zawyżonej przyszłej raty.

Raty równe czy malejące a wcześniejsza spłata kredytu

Główną korzyścią z wcześniejszej spłaty kredytu jest brak konieczności spłacania odsetek. Z tego powodu, jeżeli planujemy kredyt nadpłacać, większy zysk uzyskamy przy kredycie o równych ratach. Raty malejące zobowiązują nas do spłaty większej części odsetek w początkowych ratach, więc nadpłacając zobowiązanie zostajemy zwolnieni z mniejszej części opłat. Przy tarach równych odsetki rozłożone są jednakowo przez pełen okres kredytowania. Dzięki temu uzyskiwane przez nas oszczędności są takie same niezależnie od okresu, w którym zdecydujemy się na wczesną spłatę, zakładając brak zmian stóp procentowych. Więcej o korzyściach wcześniejszej spłaty, oraz zasadach nadpłaty kredytu możesz przeczytać w naszych artykułach na ten temat.

Na co zwrócić uwagę wybierając raty kredytu?

Decydując się na raty malejące w kredycie o zmiennym oprocentowaniu, stajesz przed wysokim zagrożeniem w razie zmian stóp procentowych. Ich wzrost w pierwszych latach kredytowania, gdy odsetki są znacznie wyższe, może szybko stać się przytłaczający. Miesięczna rata może stać się droższa nawet o kilkaset złotych, natomiast przy racie równej problem byłby mniej odczuwalny.

Spadek stóp procentowych również staje się mniej opłacalny, jeśli większość odsetek spłaciliśmy w okresie, gdy nasze raty były najwyższe. Kredytobiorca decydujący się na raty malejące musi więc być w stanie przewidzieć nadchodzące zmiany na rynku. Problemy te są mniej odczuwalne, jeżeli zdecydujemy się na kredyt z ratą malejącą i oprocentowaniem stałym. Przy takiej decyzji mamy pewność, jaka będzie wysokość rat przez nadchodzące lata.

Czy zmiana raty w czasie spłaty kredytu jest możliwa?

Tak. Większość banków umożliwia zmianę formy rat w trakcie trwania zobowiązania. Wystarczy skontaktować się z działem obsługi klienta, lub wypełnić stosowny wniosek w bankowości internetowej. To czy bank udzieli zgodę na zmianę warunków będzie zależało od tego na jaką formę kredytowania chcemy przejść oraz naszej zdolności kredytowej.

Przejście z raty malejącej na równą jest łatwiejsze, ponieważ taka forma zobowiązania jest łatwiejsza w spłacie. Z kolei przeliczenie raty równej na malejącą będzie wymagać ponownego sprawdzenia zdolności kredytowej klienta. Bank upewni się, czy będziemy w stanie spłacić zobowiązanie w tej formie.

Zmiana zasad kredytowania wiąże się z opłatą manipulacyjną za wprowadzenie aneksu do umowy. Jest to zwykle koszt kilkudziesięciu złotych.

Jeśli bank odmówi zmiany formy kredytowania, można wnioskować o nią ponownie poprzez prośbę o restrukturyzację kredytu. Jeżeli bank nie zgodzi się na zmianę formy płatności w ramach restrukturyzacji, może zamiast tego zaproponować inne rozwiązania. Więcej na ten temat piszemy w naszym artykule o restrukturyzacji kredytu.

Kiedy opłaca się zmienić rodzaj rat?

Kredytobiorca spłacający raty malejące może chcieć przejść na ratę równą, gdy zobowiązanie staje się zbyt kłopotliwe w spłacie. Ma to głównie miejsce, gdy wzrosną stopy procentowe. Posiadając zobowiązanie o równej racie kredytu, warto zastanowić się nad skorzystaniem z raty malejącej, jeżeli dojdzie do drastycznego obniżenia stóp procentowych. Spłacając dużą część odsetek możemy zaoszczędzić w sytuacji, gdy stopy ponownie wzrosną. Rozwiązanie to ma sens jednak jedynie w sytuacji, gdy nie planujemy zamiast tego nadpłacać kredyt.

Raty stałe czy malejące - podsumowanie

Raty malejące są interesującym narzędziem, które pozwala skorzystać z niskiego oprocentowania i ułatwić spłatę zobowiązań w niepewnej przyszłości. W zamian za to jest trudniejsza w obsłudze w pierwszych latach, gdy odsetki są największe. Właśnie wtedy zmiany stóp procentowych stanowią dla nas największe ryzyko. Banki są też mniej przychylne na udzielanie takich zobowiązań, wymagając od klienta wyższej zdolności kredytowej.

Raty stałe są bardziej popularnym wyborem. Ich rozliczenie przebiega tak samo przez cały okres kredytowania, związane z nimi ryzyko pozostaje więc niezmienne. Zmiany w wysokości stóp procentowych mają w tym wypadku bardziej przewidywalne efekty. Kredytobiorca może również więcej zaoszczędzić, jeżeli planuje nadpłatę kredytu z równą ratą.

Często zadawane pytania

Czy bank może odmówić zmiany typu rat?
Tak. Banki pozwalają na zmianę rodzaju rat w pełni dobrowolnie. Decyzja ta podejmowana jest głównie w oparciu o zdolność kredytową klienta.
Czy rodzaj raty wpływa na zdolność kredytową?
Tak. Rata malejąca bardziej obciąża zdolność kredytową kredytobiorcy w początkowym okresie kredytowania, a mniej, gdy raty zmniejszą się wraz z biegiem czasu.

Komentarze

Empty comments
Zostaw swój komentarz!
Nie znaleźliśmy żadnej opinii o tym produkcie. Pomóż innym klientom. Podziel się swoją opinią jako pierwszy.
Dodaj komentarz
Twoja ocena
5
Zadaj pytanie