- Uznanie długu to każde oświadczenie lub zachowanie dłużnika, które potwierdza istnienie jego zobowiązania wobec wierzyciela.
- Wyróżnia się uznanie właściwe (formalna umowa) oraz uznanie niewłaściwe (wynikające z zachowania dłużnika).
- Uznanie właściwe to najczęściej umowa ugody, w której dłużnik potwierdza kwotę długu i zobowiązuje się do jego spłaty.
- Uznanie niewłaściwe to np. prośba o rozłożenie długu na raty, częściowa wpłata czy prośba o odroczenie terminu płatności.
- Najważniejszym skutkiem prawnym uznania długu jest przerwanie biegu przedawnienia, co resetuje czas na sądowe dochodzenie roszczenia.
- Dla wierzyciela uznanie długu jest silnym dowodem, który znacząco ułatwia wygranie sprawy w sądzie, zwłaszcza w postępowaniu nakazowym.
- Należy zachować szczególną ostrożność w kontaktach z firmą windykacyjną, aby nieświadomie nie uznać długu, który mógł już ulec przedawnieniu.
- Uznanie długu jest korzystne dla wierzyciela, ponieważ zabezpiecza jego interesy i ułatwia egzekucję należności.
Uznanie długu - Jak je interpretować?
Czym jest uznanie długu i jaka jest jego podstawa prawna?
Uznanie długu to oświadczenie dłużnika, w którym potwierdza on istnienie swojego zobowiązania wobec wierzyciela. Może to być zarówno formalnie spisany dokument, jak i proste oświadczenie wiedzy wynikające z zachowania dłużnika. Jest to instytucja prawna o ogromnym znaczeniu w procesie dochodzenia zadłużenia. Jego najważniejszym skutkiem, zgodnie z art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu cywilnego, jest przerwanie biegu przedawnienia, co jest niezwykle korzystne dla wierzyciela.
Rodzaje uznania długu – właściwe i niewłaściwe
Prawo cywilne i orzecznictwo sądowe rozróżniają dwie formy uznania długu, które, mimo że niosą ten sam główny skutek (przerwanie przedawnienia), różnią się formą i charakterem.
Uznanie właściwe (umowa uznania)
Jest to formalna, dwustronna umowa zawierana między wierzycielem a dłużnikiem. Dłużnik w sposób jednoznaczny potwierdza w niej istnienie i wysokość swojego długu oraz zobowiązuje się do jego spłaty. Najczęstszym przykładem uznania właściwego jest zawarcie pisemnej ugody z wierzycielem, w której strony ustalają nowy harmonogram spłat. Taka umowa stanowi nowy, samodzielny tytuł prawny i jest dla wierzyciela najsilniejszym możliwym dowodem.
Uznanie niewłaściwe (oświadczenie wiedzy)
Ta forma nie wymaga umowy. Jest to jednostronne oświadczenie wiedzy dłużnika, które nie musi być skierowane bezpośrednio do wierzyciela. Sąd uznaje, że do niewłaściwego uznania długu doszło, jeśli zachowanie dłużnika w sposób jednoznaczny świadczy o tym, że ma on świadomość istnienia długu. Typowe przykłady to:
- Wysłanie do wierzyciela prośby o rozłożenie zadłużenia na raty.
- Dokonanie częściowej wpłaty na poczet długu.
- Zwrócenie się z prośbą o umorzenie odsetek.
- Wysłanie prośby o odroczenie terminu płatności.
- Potwierdzenie salda na prośbę wierzyciela.
Jakie są skutki prawne uznania długu?
Świadome lub nieświadome uznanie długu rodzi bardzo poważne konsekwencje, które znacząco wzmacniają pozycję wierzyciela.
Przerwanie biegu przedawnienia
To najważniejszy skutek. Z dniem, w którym dłużnik uznał dług (np. wpłacił symboliczną kwotę na poczet starego długu), termin przedawnienia przestaje biec i rozpoczyna swój bieg od nowa, od zera. Daje to wierzycielowi kolejne lata na skierowanie sprawy do sądu. Więcej o terminach dowiesz się z artykułu o przedawnieniu długu.
Ułatwienie dochodzenia roszczeń w sądzie
Dokument, w którym dłużnik uznał dług (np. podpisana ugoda), jest dla wierzyciela bardzo mocnym dowodem w sądzie. Na jego podstawie może on dochodzić roszczeń w uproszczonym postępowaniu nakazowym, które jest szybsze i tańsze. W przypadku uznania niewłaściwego, wierzycielowi jest znacznie łatwiej udowodnić istnienie roszczenia.
Uznanie długu w praktyce windykacyjnej – na co uważać?
Należy zachować szczególną ostrożność w kontaktach z firmą windykacyjną, zwłaszcza w przypadku starych długów. Jedną z głównych taktyk stosowanych w procesie, jakim jest windykacja, jest skłonienie dłużnika do niewłaściwego uznania długu, który mógł już ulec przedawnieniu. Windykator może np. prosić o wpłatę symbolicznej złotówki "na znak dobrej woli" lub proponować bardzo korzystną ugodę. Jeśli dłużnik dokona takiej wpłaty lub podpisze ugodę dotyczącą przedawnionego długu, dobrowolnie "reaktywuje" go, przerywając bieg przedawnienia i otwierając wierzycielowi drogę do skutecznej egzekucji sądowej.
Często zadawane pytania
Czy milczenie w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty jest uznaniem długu?
Nie. Samo milczenie, brak odpowiedzi na listy czy telefony od wierzyciela nigdy nie jest traktowane jako uznanie długu. Aby doszło do uznania (właściwego lub niewłaściwego), dłużnik musi podjąć aktywne działanie, które w sposób jednoznaczny potwierdza jego świadomość o istnieniu zobowiązania.
Zapłaciłem 1 zł na poczet przedawnionego długu na prośbę windykatora. Co to oznacza?
Jest to klasyczny przykład niewłaściwego uznania długu, który ma bardzo poważne konsekwencje. Dokonując tej wpłaty, przerwałeś bieg przedawnienia. Wierzyciel może teraz skierować sprawę do sądu, a Ty nie będziesz mógł skutecznie podnieść zarzutu przedawnienia. W ten sposób dług, którego nie trzeba było płacić, stał się w pełni wymagalny.
Czy uznanie długu musi określać dokładną kwotę?
W przypadku uznania właściwego (umowy), precyzyjne określenie kwoty jest jego kluczowym elementem. W przypadku uznania niewłaściwego, orzecznictwo sądowe nie jest tak rygorystyczne. Uznaje się, że dłużnik, prosząc np. o rozłożenie na raty, uznaje roszczenie co do zasady, nawet jeśli nie wskazuje jego dokładnej wysokości.
Czy mogę odwołać oświadczenie o uznaniu długu?
Jest to niezwykle trudne. Oświadczenie o uznaniu długu, zarówno właściwe, jak i niewłaściwe, jest co do zasady wiążące i nieodwołalne. Możliwość uchylenia się od jego skutków istnieje tylko w wyjątkowych sytuacjach, np. gdy dłużnik udowodni, że złożył oświadczenie pod wpływem błędu, podstępu lub groźby, co w praktyce jest bardzo trudne do wykazania przed sądem.
Dodaj komentarz
Komentarze