Europejski nakaz zapłaty - na czym polega?

Czym jest Europejski Nakaz Zapłaty i jaki jest jego cel?

Europejski Nakaz Zapłaty (w skrócie ENZ lub z ang. EPO) to uproszczone, ogólnounijne postępowanie służące do dochodzenia bezspornych roszczeń pieniężnych w sprawach o charakterze transgranicznym. Zostało ono wprowadzone Rozporządzeniem (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, a jego głównym celem jest ułatwienie i przyspieszenie odzyskiwania zadłużenia od dłużników przebywających w innym państwie członkowskim. Jest to potężne narzędzie w międzynarodowej windykacji, ponieważ eliminuje potrzebę prowadzenia skomplikowanego i kosztownego procesu w obcym systemie prawnym.

Zakres zastosowania – jakie sprawy i kraje obejmuje?

Procedura Europejskiego Nakazu Zapłaty ma ściśle określony zakres zastosowania. Można ją wykorzystać, jeśli spełnione są łącznie następujące warunki:

• Charakter sprawy: Musi to być sprawa cywilna lub handlowa. Postępowanie jest wyłączone m.in. w sprawach skarbowych, celnych, administracyjnych, a także dotyczących prawa rodzinnego (alimenty), spadków i upadłości.
• Charakter roszczenia: Roszczenie musi być pieniężne, o oznaczonej wysokości i wymagalne w dniu wniesienia pozwu.
• Charakter transgraniczny: Co najmniej jedna ze stron musi mieć miejsce zamieszkania lub siedzibę w innym państwie członkowskim niż państwo, w którym znajduje się sąd rozpoznający sprawę.
• Zgoda jurysdykcyjna: Sąd, do którego składany jest wniosek, musi być właściwy do rozpoznania sprawy zgodnie z prawem unijnym.

Procedura obowiązuje we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej z wyjątkiem Danii.

Jak uzyskać Europejski Nakaz Zapłaty? Krok po kroku

Całe postępowanie opiera się na standardowych, wielojęzycznych formularzach, co znacznie upraszcza procedurę.

Krok 1: Wypełnienie i złożenie pozwu (Formularz A)

Wierzyciel (powód) rozpoczyna postępowanie, wypełniając standardowy Formularz A. Musi w nim podać dane stron, kwotę roszczenia oraz przedstawić dowody na istnienie długu. Wypełniony pozew składa się w sądzie właściwym dla sprawy – najczęściej jest to sąd w kraju, w którym pozwany ma miejsce zamieszkania lub siedzibę.

Krok 2: Badanie pozwu przez sąd

Sąd, po otrzymaniu pozwu, bada, czy spełnia on wszystkie wymogi formalne i czy roszczenie wydaje się zasadne na podstawie przedstawionych dowodów. Postępowanie to odbywa się bez udziału pozwanego.

Krok 3: Wydanie nakazu przez sąd (Formularz E)

Jeśli pozew jest kompletny i uzasadniony, sąd wydaje Europejski Nakaz Zapłaty, używając standardowego Formularza E. Zazwyczaj dzieje się to w terminie 30 dni od dnia wniesienia pozwu.

Co dzieje się po wydaniu nakazu? Procedura po stronie dłużnika

Wydanie nakazu to dopiero początek. Kluczowa faza postępowania rozpoczyna się po jego doręczeniu pozwanemu.

Doręczenie nakazu pozwanemu

Sąd jest odpowiedzialny za doręczenie nakazu pozwanemu zgodnie z przepisami obowiązującymi w kraju jego zamieszkania. Od momentu skutecznego doręczenia zaczyna biec termin na reakcję.

Możliwość wniesienia sprzeciwu (Formularz F)

Pozwany ma 30 dni od dnia doręczenia nakazu na wniesienie sprzeciwu. Sprzeciw składa się na standardowym Formularzu F. Co ważne, pozwany nie musi w żaden sposób uzasadniać swojego sprzeciwu – wystarczy, że oświadczy, iż kwestionuje roszczenie. Złożenie sprzeciwu automatycznie powoduje, że sprawa jest przekazywana do rozpoznania w trybie zwykłego postępowania cywilnego przed właściwym sądem.

Stwierdzenie wykonalności i egzekucja

Jeśli pozwany nie wniesie sprzeciwu w terminie 30 dni, sąd stwierdza wykonalność Europejskiego Nakazu Zapłaty. Taki nakaz jest automatycznie uznawany i wykonywany we wszystkich państwach członkowskich UE (z wyjątkiem Danii) bez potrzeby przeprowadzania jakichkolwiek dodatkowych postępowań (tzw. exequatur). Wierzyciel może z takim dokumentem udać się bezpośrednio do organu egzekucyjnego (np. komornika) w kraju dłużnika i wszcząć egzekucję.

Koszty postępowania

Koszty sądowe związane z wydaniem Europejskiego Nakazu Zapłaty są różne w poszczególnych krajach członkowskich. W Polsce opłata od pozwu jest uzależniona od wartości przedmiotu sporu i wynosi od 30 zł do maksymalnie 1000 zł.