- Zabezpieczenie roszczenia to środek prawny, który pozwala "zamrozić" majątek dłużnika na czas trwania procesu sądowego.
- Jego celem jest zapewnienie, że po wygraniu sprawy będzie z czego wyegzekwować zasądzoną należność.
- Wniosek o zabezpieczenie można złożyć przed wszczęciem procesu, w pozwie lub w trakcie trwania postępowania.
- Podstawą do udzielenia zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie roszczenia i wykazanie interesu prawnego (ryzyka niewypłacalności dłużnika).
- Sposoby zabezpieczenia to m.in. zajęcie rachunku bankowego, ustanowienie hipoteki przymusowej czy zarządu przymusowego nad firmą.
- Postanowienie o zabezpieczeniu jest natychmiast wykonalne, a jego wykonaniem zajmuje się komornik sądowy.
- Opłata od wniosku o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego wynosi 100 zł, chyba że jest on zawarty w pozwie.
- Sąd rozpoznaje wniosek w ciągu tygodnia, zazwyczaj na posiedzeniu niejawnym, bez udziału dłużnika.
Zabezpieczenie roszczenia - Jak się do niego przygotować w 2026 roku?
Czym jest zabezpieczenie roszczenia i jaki jest jego cel?
Zabezpieczenie roszczenia to instytucja uregulowana w art. 730 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego. W praktyce jest to środek prawny służący "zamrożeniu" majątku dłużnika na czas trwania procesu sądowego, aby uniemożliwić mu jego ukrycie lub wyzbycie się. Głównym celem zabezpieczenia nie jest natychmiastowe odzyskanie długu, ale zagwarantowanie, że po uzyskaniu korzystnego, prawomocnego wyroku będzie z czego prowadzić skuteczną egzekucję. Jest to kluczowe narzędzie w procesie dochodzenia zadłużenia, stosowane, gdy sama windykacja polubowna okazała się nieskuteczna.
Przesłanki udzielenia zabezpieczenia – co trzeba udowodnić?
Aby sąd udzielił zabezpieczenia, wierzyciel (uprawniony) musi spełnić łącznie dwie przesłanki. Ciężar ich wykazania spoczywa w całości na nim.
- Uprawdopodobnienie roszczenia: Wierzyciel musi przedstawić dowody (np. umowę, faktury, wezwania do zapłaty), które w sposób wiarygodny wskazują, że jego roszczenie jest zasadne. Na tym etapie nie jest wymagane pełne udowodnienie, a jedynie wykazanie dużego prawdopodobieństwa istnienia roszczenia.
- Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia: Wierzyciel musi uprawdopodobnić, że brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie przyszłego wyroku. Interes prawny istnieje np. wtedy, gdy dłużnik zaprzestaje płacenia innych zobowiązań, wyprzedaje swój majątek lub jego sytuacja finansowa gwałtownie się pogarsza.
Sposoby zabezpieczenia roszczeń pieniężnych
Kodeks postępowania cywilnego przewiduje szeroki katalog sposobów, w jaki można zabezpieczyć roszczenie pieniężne. Wierzyciel we wniosku powinien wskazać, który ze sposobów uważa za najwłaściwszy. Do najczęstszych należą:
- Zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunku bankowego albo innej wierzytelności lub innego prawa majątkowego.
- Obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteką przymusową.
- Ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości.
- Ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym dłużnika.
Jak złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia?
Procedura jest sformalizowana i wymaga przygotowania profesjonalnego pisma procesowego.
Kiedy złożyć wniosek?
Wniosek można złożyć na każdym etapie sprawy: przed wniesieniem pozwu, w samym pozwie lub w trakcie toczącego się już postępowania. Złożenie go wraz z pozwem jest najkorzystniejsze, ponieważ nie wymaga dodatkowej opłaty.
Co musi zawierać wniosek?
Wniosek musi spełniać wymogi pisma procesowego oraz dodatkowo zawierać:
- Wskazanie sposobu zabezpieczenia, a przy roszczeniach pieniężnych – także sumę zabezpieczenia (nie wyższą niż dochodzone roszczenie).
- Uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek (czyli dowody na istnienie roszczenia i interesu prawnego).
Koszty złożenia wniosku
Jeśli wniosek jest składany jako osobne pismo (przed lub w trakcie procesu), podlega opłacie stałej w wysokości 100 zł. Jeśli jest zawarty w pozwie, nie pobiera się od niego odrębnej opłaty – jest ona "zawarta" w opłacie od pozwu.
Rozpatrzenie wniosku i dalsze postępowanie
Sąd ma obowiązek rozpoznać wniosek o udzielenie zabezpieczenia niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie tygodnia od jego wpływu. Postanowienie wydawane jest na posiedzeniu niejawnym, co oznacza, że dłużnik dowiaduje się o zabezpieczeniu dopiero w momencie, gdy komornik przystępuje do jego wykonania. Postanowienie o zabezpieczeniu jest natychmiast wykonalne i sąd z urzędu nadaje mu klauzulę wykonalności, na podstawie której komornik może rozpocząć działania.
Często zadawane pytania
Czy dłużnik jest informowany o wniosku o zabezpieczenie przed jego wydaniem?
Nie. Co do zasady, sąd rozpatruje wniosek na posiedzeniu niejawnym, bez udziału dłużnika. Ma to na celu zapobieżenie sytuacji, w której dłużnik, dowiedziawszy się o planowanym zabezpieczeniu, zdążyłby ukryć lub wyzbyć się swojego majątku. Dłużnik dowiaduje się o sprawie dopiero od komornika wykonującego postanowienie.
Sąd udzielił zabezpieczenia, ale dłużnik nie ma majątku. Co to oznacza?
Postanowienie o zabezpieczeniu jest skuteczne tylko wtedy, gdy istnieje majątek, który można zabezpieczyć. Jeśli dłużnik jest całkowicie niewypłacalny, postanowienie sądu staje się bezprzedmiotowe i nie prowadzi do zaspokojenia wierzyciela. Jest to jednak formalne potwierdzenie, że wierzyciel podjął wszelkie możliwe kroki w celu odzyskania długu.
Czy mogę złożyć zażalenie na postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia?
Tak. Dłużnikowi, wobec którego zastosowano zabezpieczenie, przysługuje prawo do złożenia zażalenia na postanowienie sądu. Należy je wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Złożenie zażalenia nie wstrzymuje jednak wykonania zabezpieczenia.
Jak długo obowiązuje postanowienie o zabezpieczeniu?
Zabezpieczenie upada z mocy prawa po upływie miesiąca (lub dwóch tygodni w niektórych przypadkach) od dnia uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie (czyli od wygrania sprawy przez wierzyciela). Jeśli wierzyciel przegra sprawę, zabezpieczenie również upada, a dłużnik może domagać się od niego odszkodowania za straty poniesione w wyniku niezasadnego zabezpieczenia.
Dodaj komentarz
Komentarze